सखुवासभा – नेपालका वर्तमान प्रधानमन्त्री तथा पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा एक प्रभावशाली, तर विवादास्पद नेता मानिन्छन्। नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी) का अध्यक्ष रहेका प्रचण्डले द्वन्द्वकालदेखि अहिलेसम्म नेपालको राजनीतिमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन्।
द्वन्द्वकाल र उदय
प्रचण्डको राजनीतिक यात्रा २०५२ सालमा नेपालमा सशस्त्र युद्ध सुरु गरेपछि चर्चित बन्यो। तत्कालीन माओवादीले ‘जनयुद्ध’ नाम दिएर राजतन्त्रविरुद्ध सशस्त्र आन्दोलन चलाएको थियो। करिब एक दशक लामो युद्धपछि २०६३ सालमा माओवादी शान्ति प्रक्रियामा आएको थियो।
प्रचण्ड सरकारको नेतृत्वमा
२०६४ सालको संविधानसभा निर्वाचनमा माओवादीले पहिलो स्थान हासिल गरेपछि प्रचण्ड नेपालका पहिलो गणतान्त्रिक प्रधानमन्त्री बने। तर, नेपाली सेनाका प्रधानसेनापति रुक्मांगद कटवालको बर्खास्ती प्रकरणले उनको सरकार छोटो अवधिमै ढलेको थियो।
फेरि सत्तामा फर्किएपछि
प्रचण्ड दोस्रो पटक २०७३ सालमा प्रधानमन्त्री बने। त्यसबेला संविधान कार्यान्वयन र निर्वाचन सम्पन्न गराउने जिम्मेवारी उनकै काँधमा आयो। त्यस्तै, २०७९ सालको निर्वाचनपछि माओवादी फेरि सत्ता समीकरणमा महत्वपूर्ण खेलाडी बन्यो र प्रचण्ड तेस्रो पटक प्रधानमन्त्री बने।
विवाद र आलोचना
प्रचण्डको राजनीतिक जीवन विवादरहित छैन। द्वन्द्वकालका मानवअधिकार उल्लंघनका घटनादेखि आर्थिक अनियमितताको आरोपसम्म उनीमाथि लाग्दै आएका छन्। द्वन्द्वकालमा मारिएका हजारौं व्यक्तिको न्याय अझै पर्खाइमा छ, जसको समाधानमा प्रचण्ड आलोचित हुँदै आएका छन्।
हालको स्थिति
अहिले प्रचण्ड नेतृत्वको सरकार सत्ता समीकरणका आरोह-अवरोहबीच अगाडि बढिरहेको छ। उनको नेतृत्वमा गठबन्धन सरकार चलेको छ, जहाँ नेपाली कांग्रेस, नेकपा (एमाले) लगायतका दलहरू सँगै छन्। आगामी दिनमा राजनीतिक समीकरण कसरी बदलिन्छ भन्ने हेर्न बाँकी छ।
निष्कर्ष
प्रचण्ड एक कुशल राजनीतिज्ञ भए पनि उनको नेतृत्वमाथि विभाजित धारणा रहँदै आएको छ। एकातिर उनलाई नेपालमा गणतन्त्र स्थापनाका नायक मानिन्छ भने अर्कोतिर द्वन्द्वकालका घटनाका कारण उनको आलोचना पनि उत्तिकै हुने गर्छ। आगामी राजनीतिक परिदृश्यमा उनको भूमिका अझै महत्त्वपूर्ण रहने देखिन्छ।
